Preterito Indefinido - Czas przeszły dokonany

Preterito Indefinido pełni w języku hiszpańskim często funkcję polskiego czasu dokonanego.

Ayer estuvimos en el Museo Nacional. Wczoraj byliśmy w Muzeum Narodowym.
El sábado pasado me visitó Juan. W poprzednią sobotę odwiedził mnie Juan.


KONSTRUKCJA ZDANIA

(Podmiot) + czasownik odmieniany w danej koniugacji + dopełnienie.

Podmiot podobnie jak w języku polskim występuje opcjonalnie.

Czasownik w języku hiszpańskim jak podaliśmy w dziale o częściach mowy może być odmieniany w 3 koniugacjach -ar,-er, -ir. W Presente Indefinido musi być on odmieniany zgodnie z zasadami koniugacji obowiązującymi w tym czasie (co przedstawimy poniżej). Czasowniki moga być odmieniane całkowicie regularnie lub nieregularnie w pełni i niepełnie.


ODMIANA CZASOWNIKÓW REGULARNYCH
W PRETERITO INDEFINIDO

Odmiana CZASOWNIKÓW REGULARNYCH w Preterito Indefinido.
PODMIOT
HABLAR
COMER
VIVIR
yo
HABLÉ
COMI
VIVI
tu
HABLASTE
COMISTE
VIVISTE
el/ella/Vd.
HABLÓ
COM
VIV
nosotros/-as
HABLAMOS
COMIMOS
VIVIMOS
vosotros/-as
HABLASTEIS
COMISTEIS
VIVISTEIS
ellos/ellas/Vds.
HABLARON
COMIERON
VIVIERON

Powyżej prezentujemy tabelkę w której zawarto odmianę przykładowych czasowników regularnych przez osoby w czasie Preterito Indefinido co jest niezbędne do konstruowania zdań w tymże czasie. Jak zauważamy w koniugacjach -er i -ir czasowniki odmieniają się w ten sam sposób i w poszczególnych osobach mają te same końcówki. Na kolor pomarańczowy w powyższej tabelce napisano tematy czasowników ( część nieodmienną ), a kolorem zielonym odmianę odpowiednich końcówek.

Najczęściej używane czasowniki regularne:

BEBER, ESCRIBIR, SALIR, CASARSE, NACER, VIVIR, TERMINAR, AYUNDAR, RECIBIR, COMPRAR, VENDER.


ODMIANA CZASOWNIKÓW NIEREGULARNYCH

W PRETERITO INDEFINIDO

LICZBA POJEDYŃCZA
LICZBA MNOGA
yo
tu
el/ella
nosotros/-as
vosotros/-as
ellos/ellas
andar
anduve
anduviste
anduvo
anduvimos
anduvisteis
anduvieron
conducir
conduje
condujiste
condujo
condujimos
condujisteis
condujeron
dar
di
diste
dio
dimos
disteis
dieron
decir
dije
dijiste
dijo
dijimos
dijisteis
dijeron
dormir
dormi
dormiste
durmio
dormimos
dormisteis
durmieron
estar
estuve
estuviste
estuvo
estuvimos
estuvisteis
estuvieron
hacer
hice
hiciste
hizo
hicimos
hicisteis
hicieron
ir
fui
fuiste
fue
fuimos
fuisteis
fueron
leer
lei
leiste
leyo
leimos
leisteis
leyeron
morir
mori
moriste
murio
morimos
moristeis
murieron
pedir
pedi
pediste
pidio
pedimos
pedisteis
pidieron
poder
pude
pudiste
pudo
pudimos
pudisteis
pudieron
poner
puse
pusiste
puso
pusimos
pusisteis
pusieron
producir
produje
produjiste
produjo
produjimos
produjisteis
produjeron
proponer
propuse
propusiste
propuso
propusimos
propusisteis
propusieron
querer
quise
quisiste
quiso
quisimos
quisisteis
quisieron
saber
supe
supiste
supo
supimos
supisteis
supieron
ser
fui
fuiste
fue
fuimos
fuisteis
fueron
sentir
senti
sentiste
sintio
sentimos
sentisteis
sintieron
traducir
traduje
tradujiste
tradujo
tradujimos
tradujisteis
tradujeron
tener
tuve
tuviste
tuvo
tuvimos
tuvisteis
tuvieron
traer
traje
trajiste
trajo
trajimos
trajisteis
trajeron
venir
vine
viniste
vino
vinimos
vinisteis
vinieron
vestir
vesti
vestiste
vistio
vestimos
vestisteis
vistieron

Więcej hiszpańskich czasowników nieregularnych

  1. W tym czasie często występują zmiany w pisowni czasowników; czasowniki zakończone na -car, -gar i -zar mają temat zakończony odpowiednio na -qu, -gu i -c w 1 osobie liczby pojedyńczej.
    np. buscar - busqué, pagar - pagué, cruzar - crucé
  2. Oboczność e => ie nie występuje w tym czasie.
  3. Oboczność o => ue nie występuje w tym czasie, lecz czasowniki dormir i morir mają oboczność o:u w 3. osobie liczby pojedynczej i mnogiej.
  4. Oboczność e => i występuje we wszystkich czasownikach w 3. osobie obu liczb.
    1. mentir (mentí, mentiste, mintió, mentimos, mentisteis, mintieron)
    2. servir (serví, serviste, sirvió, servimos, servisteis, sirvieron)
    3. sentirse (me sentí, te sentiste, se sintió, nos sentimos, os sentisteis, se sintieron)
    4. preferir, elegir
    5. reirse (me reí, te reiste, se rió, nos reimos, os reisteis, se rieron)
  5. Oboczność c = >zc w przypadku niektórych czasowników z tej grupy występuje w formie oboczność c => j, np. traducir, conducir, producir; pozostałe odmieniają sie regularnie.
  6. Zdarza się również, że występuje oboczność i => y dotyczy to 3. osoby liczby pojedyńczej i mnogiej.
    1. leer (leí, leiste, leyó, leimos, leisteis, leyeron)
    2. construir (construí, construiste, construyó, construimos, contruisteis, construyeron)
    3. oir (oí, oiste, oyó, oimos, oisteis, oyeron)
    4. concluir


ZASTOSOWANIE

Preterito Indefinido ( nazywane również Perfecto Simple ) używamy w następujących przypadkach:

  1. Do wyrażania czynności mającej miejsce w przeszłości i zakończonej, niemającej związku z chwilą obecną.
    Anoche volví a casa muy tarde.
    (Wczoraj w nocy wróciłem do domu bardzo późno.)

    Hace dos días terminó de Pintar de casa.
    (Dwa dni temu skończył malować dom.)

  2. Zazwyczaj do wyrażanie czynności, które odbyły się w oznaczonym ściśle czasie (czas historyczny), służace np. do relacjonowania wydarzeń historycznych, czy przedstawiania czyjejś biografii, zwracając uwagę jedynie na fakty.
    La II Guerra Mundial se empezó en el año 1939.
    (II Wojna Światowa rozpoczęła się w roku 1939.)

    Salvador Dalí murió en 1989.
    (Salvador Dalí umarł w 1989 r.)

  3. Używa się tego czasu często z określnikami czsu takimi jak: ayer, la semana pasada, etc.
    El domingo pasado no estuvieron en casa.
    (W zeszłą niedziele nie było ich w domu.)

    Ayer no dormí bien.
    (Wczoraj nie spałem dobrze.)

  4. Czynności lub stanu trwającego przez pewien czas w okresie minionym jako pewien fakt z przeszłości.
    La ocupación soviética duro muchos años.
    (Okupacja sowiecka trwała wiele lat.)

    La cita de los presidentes no duró más que dos horas.
    (Spotkanie prezydentów nie trwało dłużej niż dwie godziny.)

  5. Niekiedy, możemy użyć Preterito Indefinido do wyrażania akcji, czynności powtarzającej się.
    Le llame muchas veces pero no contestó.
    (Dzwoniłem do niego wiele razy, ale nie odpowiadał.)

    Al tener 22 años fui a esta discoteca varias veces.
    (W wieku 22 lat poszedłem do tej dyskoteki kilka razy.)


PYTANIA I PRZECZENIA

Tworzenie pytań w języku hiszpańskim jest stosunkowo łatwe. Pytania tworzy się poprzez postawienie na początku zdania odwróconego pytajnika ¿ następnie postępujemy zgodnie z konstrukcją. Podmiot jest najczęściej pomijany, ponieważ już sam odpowiednio odmieniony czasownik zgodnie z zasadami odmiany danej koniugacji w Preterito Indefinido wskazuje nam adrestata pytania.

¿(PODMIOT) + CZASOWNIK + DOPEŁNIENIE?

por ejemlo:

¿Cómo murió tu abuelo?
(Jak umarł Twój dziadek?)

¿Por qué ayer no viniste?
(Dlaczego wczoraj nie przyszedłeś?)

Przeczenia tworzymy natomiast za pomocą NO, które stawiamy między podmiotem, a czasownikiem odpowiednio odmieniony. Jeżeli, nie używamy podmiotu to analogicznie NO trafia na początek zdania przed czasownik. Oczywiście na początku zdania moga występować okreslinki czasu np. La semana pasada, anoche, anteayer,.... wtedy NO znajdzie się między tym właśnie określnikiem czasu, a czasownikiem w odpowiedniej formie.

(PODMIOT) + NO +CZASOWNIK + DOPEŁNIENIE.

por ejemlo:

Ayer Ana no lo hizo porque no tuvo tempo.
(Ania wczoraj tego nie zrobiła, ponieważ nie miała czasu.)

Mis padres no tuvieron razón, se equivocaron.
(Moi rodzice nie mieli racji, pomylili się.)


OKREŚLNIKI CZASU

Mówiąc o zastosowaniu czasu Preterito Indefinido wspomniałem, że często stosujemy typowe dla tego czasu określniki są to:

AYER
WCZORAJ
AYER POR LA MAÑANA
WCZORAJ RANO
ANOCHE
ZESZEJ NOCY
ANTEAYER
PRZEDWCZORAJ
LA SEMANA PASADA
W ZESZŁYM TYGODNIU
EL MES PASADO
W ZESZŁYM MIESIĄCU
EL AÑO PASADO
W ZESZŁYM ROKU
EL OTRO DIA
PEWNEGO RAZU
ESE/AQUEL DIA
TAMTEGO DNIA
EL LUNES
W PONIEDZIAŁEK
EN 1939
W 1939
HACE TRES MESES
TRZY MIESIĄCE TEMU
HACES DOS AÑO
DWA LATA TEMU


Bibliografia:
USO de la gramatica espanola. Wydawnictwo EDELSA. 2003
timandangela.org.uk