Akcent - Acento

SAMOGŁOSKI AKCENTOWANE

W pisanym hiszpańskim, podobnie jak we francuskim, występują samogłoski ze znaczkami akcentowania - kreską w prawo nad literą. Umieszcza się je w miejscach, gdzie powinienen pojawiać się akcent, ale tylko w słowach, w których normalnie pada on na inną sylabę. Dodatkowo jest on umieszczany w wyrazach, których znaczenie w wymowie zależy od użytego tonu.

Hiszpańskie samogłoski z akcentem:

Na marginesie warto też wspomnieć, że w języku hiszpańskim dwie samogłoski stojące obok siebie są często uważane za jedną sylabę. Dotyczy to następujących kombinacji liter: ai, au, ei, eu, oi, ou, ia, ie, io, iu, ua, uo, ui

Interpunkcja - Signo de puntuación

Wymowa liter w języku hiszpańskim

Hiszpańskie znaki i polska klawiatura

Wywołanie hiszpańskich znaków z klawiatury jest możliwe poprzez wybranie języka klawiatury Hiszpańskiego w systemie Windows w Pasku języka. Następnie przydatny może być układ znaków na hiszpańskiej klawiaturze zamieszczony poniżej:

By uzyskać znaki hiszpańskie korzystając z polskiej klawiatury możemy także wykorzystać tablice znaków ASCII gdzie dla poszczególnych liter należy wykonać następujące czynności:

TABELKA Z POLECENIAMI POD MAC OS

Idiomy hiszpańskie

Podstawowe dane o języku hiszpańskim

Oznaczenia Kodowe:

Kod SIL: SPN

ISO 639-1: es

ISO 639-2: spa

Populacja:

28,173,600 w Hiszpanii, co stanowi 72.8% całej populacji (1986). Populacja osób mówiących językiem hiszpańskim jako pierwszy język na całym świecie: 322,200,000 do 358,000,000 (1999 WA), oraz 417,000,000 włączając w statystykę język hiszpański jako drugi język (1999 WA).

Region Występowania języka Hiszpańskiego:

Centralna i południowa Hiszpania oraz Wyspy Kanarysjkie. Językiem Hiszpańskim posługują się również ludzie w 43 innych krajach świata: Andorra, Argentyna, Aruba, Australia, Belgia, Belize, Boliwia, Kanada, Spain and the Canary Islands. Also spoken in 43 other countries including Andorra, Argentina, Aruba, Australia, Belgium, Belize, Bolivia, Canada, wyspy Kajmany, Chile, Kolumbia, Costa Rica, Kuba, Dominikana, Ekwador, El Salvador, Gwinea Równikowa, Finlandia, Francia.

Alternatywne nazwy określające język hiszpański:

ESPAÑOL, CASTELLANO, CASTILIAN, SPANISH (po angielsku)

Występujące Dialekty języka hiszpańskiego

ANDALUSIAN, MURCIAN, ARAGONESE, NAVARRESE, CASTILIAN, CANARY ISLANDS SPANISH, AMERICAN SPANISH.

Komentarz:

Język hiszpański posiada 89% zgodności leksykalnej z językiem portugalskim, 85% z językiem Katalońskim, 82% z językiem włoskim, 76% z językiem Sardyńskim, 75% z językiem francuskim, 71% z językiem rumuńskim.

Występowanie języka hiszpańskiego i dialekty w Hiszpanii

Poniżej przedstawiamy mapkę państw w których używa się języka hiszpańskiego jako języka urzędowego lub jednego z języków urzędowych.

Hiszpański jest jednym z oficjalnych języków ONZ, Unii Afrykańskiej oraz Unii Europejskiej.

Hiszpański ma też wielu użytkowników w takich krajach jak Andora, Antyle Holenderskie, Belize, Filipiny, Izrael, Kanada, Maroko, Stany Zjednoczone, Trynidad i Tobago. Hiszpańskim mówi się też na Gibraltarze i w Saharze Zachodniej. Jest on również nauczany w szkołach w każdym kraju Unii Europejskiej, jak i również w szkołach na każdym kontynencie. We Francji ok. 70% młodzieży uczy się języka hiszpańskiego., podobnie rzecz się ma we Włoszech.

Jest kilka istotnych różnic pomiędzy dialektami hiszpańskiego używanymi w samej Hiszpanii i w hispanojęzycznej Ameryce. Za standard ogólnokrajowy Hiszpanii przyjmowana jest wymowa północnokastylijska (chociaż nie zaleca się użycia słabych zaimków, ani ulegania zjawisku językowemu zwanemu laismo, czyli zamiany rodzajnika le na la).

Hiszpanie osiedlający się na kontynencie amerykańskim przynieśli ze sobą własne regionalizmy. Stąd u różnych narodowości i grup etnicznych można dziś znaleźć różne akcenty. Typowa dla Ameryki Łacińskiej, tak jak i dla Andaluzji, jest wymowa zwana seseo, polegająca na wymowie c (przed e oraz i) oraz z jako s. Otóż fonem /θ/ (przedniojęzykowo-zębowa szczelinowa, zapis w notacji IPA) obecny w europejskim kastylijskim, zanikł w jego amerykańskiej wersji, zastąpiony przez /s/. Na przykład: /θ/ w słowach ciento, caza wymawiane jest jak /s/, tak jak np. w ser, casa.

Tradycyjnie, w hiszpańskim występował fonem /ʎ/ (palatalna lateralna), w piśmie wyrażany przez ll. Zanikł na większości obszarów Ameryki, z wyjątkiem dwujęzycznych obszarów, na których mówi się w keczua lub w innych językach rdzennych Ameryki, posiadających ten fonem w swojej fonetyce. Obecnie zanika także w Hiszpanii, ale podobnie: z wyjątkiem dwujęzycznych obszarów języka katalońskiego lub innych języków, w których obecne jest /ʎ/.

Na większości obszarów fonem ten upodabnia się do /j/. Zjawisko to nazywane jest yeismo. W argentyńskim dialekcie rioplatense /j/ i /ʎ/ są na ogół wymawiane jak /ʒ/ (palatalna dźwięczna szczelinowa), w sposób zbliżony do polskiego ź. Zjawisko to nazywa się žeismo.

Między językiem hiszpańskim używanym w Hiszpanii a jego południowoamerykańskimi dialektami występują też różnice gramatyczne. Najważniejszą jest zakres użycia czasów. W Ameryce Południowej znacznie rzadziej niż w Hiszpanii używa się czasu preterito perfecto, który często zastępowany jest czasem preterito indefinido. Poza tym rozpowszechnione jest też (zwłaszcza w Urugwaju, Argentynie i Chile) użycie (archaicznego w Hiszpanii) zaimka vos na oznaczenie drugiej osoby liczby pojedynczej (i użycie w tej osobie specjalnej nie występującej w odmianie hiszpańskiej końcówki fleksyjnej czasownika) oraz zanik drugiej osoby liczby mnogiej, zastępowanej osobą trzecią (ustedes).

Na ogół sądzi się, że sprawy języka hiszpańskiego są regulowane przez RAE (Real Academia Española). W rzeczywistości trudno jest ustalać kształt języka dekretami, ale RAE, wraz z 21 innymi akademiami językowymi, ma znaczący, zachowawczy wpływ

DIALEKTY

źródło: http://wikipedia.pl

Presente - Czas teraźniejszy

Czas teraźniejszy Presente de Indicativo służy do wyrażania czynności teraźniejszej, w języku hiszpańskim podobnie jak w języku polskim za jego pomocą możemy wyrazić czynnośc aktualną, odbywającą się w chwili obecnej lub czynność zwyczajową:

Ahora leo el libro. - Teraz czytam książkę.
Nunca se acuesta tarde.- Nigdy nie kładzie się spać późno.

KONSTRUKCJA ZDAŃ

Podmiot podobnie jak w języku polskim występuje opcjonalnie, tzn. możemy powiedzieć Ja pływam w basenie albo Pływam w basenie.

Czasownik w języku hiszpańskim jak podaliśmy w dziale o częściach mowy może być odmieniany w 3 koniugacjach -ar,-er, -ir. Może być odmieniany całkowicie regularnie lub nieregularnie pełnie i niepełnie.

KONIUGACJA CZASOWNIKÓW>>>

Odmianę czasownika BYĆ w formach SER, ESTAR, HABER w czasie teraźniejszym została przedstawiona w dziale podstawy gramatyki.

SER, ESTAR, HABER >>>

ZASTOSOWANIE

Presente de Indicativo Wyraża podobnie jak w języku polskim, w teraźniejszości:
1. czynność jednorazową

PYTANIA I PRZECZENIA

W języku hiszpańskim pytania i przeczenia tworzymy dużo prościej niż np. w języku angielskim.

Pytania tworzy się poprzez postawienie na początku zdania odwróconego pytajnika ¿ następnie postępujemy zgodnie z konstrukcją, podmiot jest najczęściej pomijany,a pytania dodatkowo możemy rozpoczynać od QUE - CO, COMO - JAK, itd.:

Przeczenia tworzymy natomiast za pomocą NO które stawiamy między podmiot a czasownik odpowiednio odmieniony.

Pretérito Anterior - Hiszpański Czas Zaprzeszły

Hiszpański czas Pretérito Anterior to Czas Zaprzeszły, służy on jak sama nazwa wskazuje to wyrażania czynności w przeszłości, która wydarzyła się przed inną czynnością mającą miejsce również w przeszłości. We współczesnym języku hiszpańskim użycie tego czasu jest coraz rzadsze. W tym artykule podobnie jak we wszystkich innych w rozdziale Czasy Hiszpańskie mówimy o czasie funkcjonującym w trybie Modo Indicativo. Konstrukcja tego czasu jak również zasady jego użycia są dosyć proste. Całość sprawdza się do odmiany czasownika haber w czasie Pretérito Perfecto Simple lub Pretérito Indefinido - pełni on w zdaniu funkcję tzw. czasownika posiłkowego (jeżeli uczyłeś się angielskiego jest to np. odpowiednik had w czasie Past Perfect). Następnie stawia się czasownik właściwy w postaci Participios Pasado. Więcej na temat konstrukcji i użycia tego czasu znajdziesz w poniższym artykule.

Cuando hube termindo de pasear, me fui a casa. - Kiedy skończyłem spacerować, poszedłem do domu.
Salieron del mercado en cuanto hubieron comprado todo. -Wyszli ze sklepu kiedy jak tylko kupili wszystko.

KONSTRUKCJA ZDANIA

Podmiot podobnie jak w języku polskim występuje opcjonalnie.
Dopełnienie to tzw. reszta zdania.

Pretérito Perfecto Simple de HABER jest to czasownik posiłkowy HABER odmieniany w Pretérito Perfecto Simple de Indicativo.

Participio Pasado to imiesłów bierny danego czasownika opisujący akcję, którą chcemy wyrazić w zdaniu w Pretérito Anterior.

Pretérito Perfecto Simple de HABER

Participios Pasado

Większość imiesłowów biernych w języku hiszpańskich tworzy się bardzo prosto wedle poniższej zasady:

czyli jeżeli w zależności od końcówki czasownika dokonujemy następującej zamiany:

AR => ADO
ER, IR => IDO

Oprócz regularnie tworzonych Participio Pasado istnieją również nieregularne, poniżej przedstawiamy tabelkę najpopularniejszych, nieregularnych Partcipio Pasado :

ZASTOSOWANIE

Preterito Perfecto (Perfecto Compuesto) używamy w następujących przypadkach:

1. Do wyrażania czynności, która miała miejsce w przeszłości i wydarzyła się przed inną czynnością w przeszłości. Pojawia się tutaj tzw. za przeszłość zdarzenia. Jeżeli ktoś uczył się już angielskiego czas ten można porównać z zastosowaniem czasu Past Perfect.
   
   

   Tan pronto como hubieron recibido los regalom, empezaron a abrirlos. (Jak tylko otrzymali prezenty, zaczęli je rozpakowywać.)

   
   
   

   Después que hubieron ganado, se fueron a la fiesta. (Zaraz po tym jak wygrali, poszli na imprezę.)

   
   

PYTANIA I PRZECZENIA

Tworzenie pytań w języku hiszpańskim jest stosunkowo łatwe. Pytania tworzy się poprzez postawienie na początku zdania odwróconego pytajnika ¿ następnie postępujemy zgodnie z konstrukcją, podmiot jest najczęściej pomijany, ponieważ już sam odpowiednio odmieniony czasownik posiłkowy wskazuje nam adrestata pytania.

Przeczenia tworzymy natomiast za pomocą NO, które stawiamy między podmiotem, a czasownikiem posiłkowym HABER odpowiednio odmieniony. Jeżeli, nie używamy podmiotu to analogicznie NO trafia na początek zdania przed czasownik posiłkowy. Podobna sytuacja ma miejscę w momencie odmiany czasowników zwrotnych w tym czasie.

ODMIANA CZASOWNIKA ZWROTNEGO

Postanowiłem przedstawić tutaj również przykładową odmianę czasownika zwrotnego w Pretérito Anterior ponieważ jest ona inna niż w czasach teraźniejszych. W zasadzie wszystko sprowadza się do tego, że Zaimek Zwrotny ( Pronombres Reflexivos ) odpowiednio odmieniony wędruje przed czasownik posiłkowy HABER( również odpowiednio odmieniony ), natomiast po Pretérito Perfecto Simple de HABER znajduje się czasownik właściwy przyjmujący formę Imiesłowu Biernego ( Participio Pasado ).

OKREŚLNIKI CZASU

Mówiąc o zastosowaniu czasu Pretérito Anterior należy zwrócić uwagę na charakterystyczne dla tego czasu określniki:

Preterito Imperfecto - Czas przeszły niedokonany

Hiszpański czas Preterito Imperfecto jest odpowiednikiem polskiego czasu niedokonanego, główne jego zastosowanie to wyrażanie czynności które trwały w przeszłości przez pewien czas lub powtarzały się.

Mi madre siempre me ayudaba hacer los deberes. Mama zawsze pomagała mi odrabiać lekcje.
Al tener siete años ya sabía escribir. Mając siedem lat już umiała pisać.

Poniżej przedstawimy odmianę czasowników w danej koniugacji, podamy nieliczne czasowniki nieregularne jakie w tym czasie wystepują oraz jego zastosowanie.

KONSTRUKCJA ZDANIA

Podmiot podobnie jak w języku polskim występuje opcjonalnie.

Czasownik w języku hiszpańskim jak podaliśmy w dziale o częściach mowy może być odmieniany w 3 koniugacjach -ar,-er, -ir. W Presente Imperfecto musi być on odmieniany zgodnie z zasadami koniugacji obowiązującymi w tym czasie. Czasowniki moga być odmieniane całkowicie regularnie lub nieregularnie. Większość czasowników odmienia się w sposób regularny, poza nielicznymi wyjątkami.

ODMIANA CZASOWNIKÓW W PRETERITO IMPERFECTO

Powyżej prezentujemy tabelkę w której zawarto odmianę przykładowych czasowników regularnych przez osoby w czasie Preterito Imperfecto co jest niezbędne do konstruowania zdań w tymże czasie. Jak zauważamy w koniugacjach -er i -ir czasowniki odmieniają się w ten sam sposób i w poszczególnych osobach mają te same końcówki. Na kolor pomarańczowy w powyższej tabelcę napisano tematy czasowników ( część nieodmienną ), a kolorem zielonym odmianę odpowiednich końcówek.

CZASOWNIKI NIEREGULARNE W PRETERITO IMPERFECTO:

Zewzględu na to, że liczba nieregularnych czasowników w Preterito Imperfecto jest niewielka, a większość nieregularnych czasowników u których występują oboczności w innych czasach, w tym czasie odmienia się regularnie, prezentujemy tylko trzy podstawowe i najważniejsze czasowniki SER , IR , VER.

ZASTOSOWANIE

Preterito Imperfecto używamy w następujących przypadkach:

1. Gdy chcemy wyrazić czynność przeszłą niedokonaną ( niezakończoną ), czynność zwyczajową lub powtarzającą się w przeszłości. Przez czynność niedokonaną rozumiemy: np. w języku polskim mówimy "Przeczytałem książkę" (czynność dokonana) albo "Czytałem książkę" (czynność niedokonana) nie wiemy czy osoba mówiąca drugie zdanie skończyła czytać książkę, czy też nie, a więc uznajemy ją za czynność niezakończoną, niedokonaną.
   
   

   Mientras Mario estaba en trabajo, su mujer preparaba la cena. (Podczas gdy Mario był w pracy, jego żona przygotowywała kolację.) Cada verano pasabamos en la casa de mi abuela. (Każde lato spędzaliśmy w domu mojej babci)

   
   
2. Często używa się czasu Preterito Imperfecto do wyrażania powodów przyczyn innych sytuacji, zjawisk jakie zaszły również w przeszłości.
   
   

   Aquel día no se encontraron porque no tenían tiempo. (Tamtego dni nie spotkali się, ponieważ nie mieli czasu.) Ayer estaba muy ocupado y por eso no te llamé. (Wczoraj byłem bardzo zajęty, dlatego do ciebie nie zadzwoniłem.)

   
   
3. Czasu Preterito Imperfecto używa się również do opisywania sytuacji majacych miejsce w przeszłości.. Czas tego używamy także do opisywania wyglądu oraz zachowań osób i rzeczy w odniesieniu do przeszłosci.
   
   

   Mi profesor era alto, delgado y siempre se sonreía. (Mój nauczyciel był wysoki, chudy i zawsze się uśmiechał.) El paisaje era muy pintoresco. (Pejzaż był bardzo malowniczy.)

   
   
4. Czasu tego używamy również do wyrażania próśb (forma grzecznościowa)
   
   

   Quería otra taza de café.preguntar como llegar al Parque Goya. (Chciałbym zapytać jak dojść do Parku Goya.) Queríamos comer algo de la cocina española. (Chcieliśmy zjeść cos z kuchni hiszpańskiej.)

   
   

PYTANIA I PRZECZENIA

Tworzenie pytań w języku hiszpańskim jest stosunkowo łatwe. Pytania tworzy się poprzez postawienie na początku zdania odwróconego pytajnika ¿ następnie postępujemy zgodnie z konstrukcją. Podmiot jest najczęściej pomijany, ponieważ już sam odpowiednio odmieniony czasownik zgodnie z zasadami odmiany danej koniugacji w Preterito Imperfecto wskazuje nam adrestata pytania.

Przeczenia tworzymy natomiast za pomocą NO, które stawiamy między podmiotem, a czasownikiem odpowiednio odmieniony.

OKREŚLNIKI CZASU

Wraz z czasem Preterito Imperfecto często używamy następujacych określników czasu, a w zasadzie częstotliwości wykonywania danej czynności.

Preterito Indefinido - Czas przeszły dokonany

Preterito Indefinido pełni w języku hiszpańskim często funkcję polskiego czasu dokonanego.

Ayer estuvimos en el Museo Nacional. Wczoraj byliśmy w Muzeum Narodowym.
El sábado pasado me visitó Juan. W poprzednią sobotę odwiedził mnie Juan.

KONSTRUKCJA ZDANIA

Podmiot podobnie jak w języku polskim występuje opcjonalnie.

Czasownik w języku hiszpańskim jak podaliśmy w dziale o częściach mowy może być odmieniany w 3 koniugacjach -ar,-er, -ir. W Presente Indefinido musi być on odmieniany zgodnie z zasadami koniugacji obowiązującymi w tym czasie (co przedstawimy poniżej). Czasowniki moga być odmieniane całkowicie regularnie lub nieregularnie w pełni i niepełnie.

ODMIANA CZASOWNIKÓW REGULARNYCH
W PRETERITO INDEFINIDO

Powyżej prezentujemy tabelkę w której zawarto odmianę przykładowych czasowników regularnych przez osoby w czasie Preterito Indefinido co jest niezbędne do konstruowania zdań w tymże czasie. Jak zauważamy w koniugacjach -er i -ir czasowniki odmieniają się w ten sam sposób i w poszczególnych osobach mają te same końcówki. Na kolor pomarańczowy w powyższej tabelce napisano tematy czasowników ( część nieodmienną ), a kolorem zielonym odmianę odpowiednich końcówek.

Najczęściej używane czasowniki regularne:

BEBER, ESCRIBIR, SALIR, CASARSE, NACER, VIVIR, TERMINAR, AYUNDAR, RECIBIR, COMPRAR, VENDER.

ODMIANA CZASOWNIKÓW NIEREGULARNYCH
W PRETERITO INDEFINIDO

Więcej hiszpańskich czasowników nieregularnych

1. W tym czasie często występują zmiany w pisowni czasowników; czasowniki zakończone na -car, -gar i -zar mają temat zakończony odpowiednio na -qu, -gu i -c w 1 osobie liczby pojedyńczej.
   np. buscar - busqué, pagar - pagué, cruzar - crucé
2. Oboczność e => ie nie występuje w tym czasie.
3. Oboczność o => ue nie występuje w tym czasie, lecz czasowniki dormir i morir mają oboczność o:u w 3. osobie liczby pojedynczej i mnogiej.
4. Oboczność e => i występuje we wszystkich czasownikach w 3. osobie obu liczb.
   1. mentir (mentí, mentiste, mintió, mentimos, mentisteis, mintieron)
   2. servir (serví, serviste, sirvió, servimos, servisteis, sirvieron)
   3. sentirse (me sentí, te sentiste, se sintió, nos sentimos, os sentisteis, se sintieron)
   4. preferir, elegir
   5. reirse (me reí, te reiste, se rió, nos reimos, os reisteis, se rieron)
5. Oboczność c = >zc w przypadku niektórych czasowników z tej grupy występuje w formie oboczność c => j, np. traducir, conducir, producir; pozostałe odmieniają sie regularnie.
6. Zdarza się również, że występuje oboczność i => y dotyczy to 3. osoby liczby pojedyńczej i mnogiej.
   1. leer (leí, leiste, leyó, leimos, leisteis, leyeron)
   2. construir (construí, construiste, construyó, construimos, contruisteis, construyeron)
   3. oir (oí, oiste, oyó, oimos, oisteis, oyeron)
   4. concluir

ZASTOSOWANIE

Preterito Indefinido ( nazywane również Perfecto Simple ) używamy w następujących przypadkach:

1. Do wyrażania czynności mającej miejsce w przeszłości i zakończonej, niemającej związku z chwilą obecną.
   
   

   Anoche volví a casa muy tarde. (Wczoraj w nocy wróciłem do domu bardzo późno.) Hace dos días terminó de Pintar de casa. (Dwa dni temu skończył malować dom.)

   
   
2. Zazwyczaj do wyrażanie czynności, które odbyły się w oznaczonym ściśle czasie (czas historyczny), służace np. do relacjonowania wydarzeń historycznych, czy przedstawiania czyjejś biografii, zwracając uwagę jedynie na fakty.
   
   

   La II Guerra Mundial se empezó en el año 1939. (II Wojna Światowa rozpoczęła się w roku 1939.) Salvador Dalí murió en 1989. (Salvador Dalí umarł w 1989 r.)

   
   
3. Używa się tego czasu często z określnikami czsu takimi jak: ayer, la semana pasada, etc.
   
   

   El domingo pasado no estuvieron en casa. (W zeszłą niedziele nie było ich w domu.) Ayer no dormí bien. (Wczoraj nie spałem dobrze.)

   
   
4. Czynności lub stanu trwającego przez pewien czas w okresie minionym jako pewien fakt z przeszłości.
   
   

   La ocupación soviética duro muchos años. (Okupacja sowiecka trwała wiele lat.) La cita de los presidentes no duró más que dos horas. (Spotkanie prezydentów nie trwało dłużej niż dwie godziny.)

   
   
5. Niekiedy, możemy użyć Preterito Indefinido do wyrażania akcji, czynności powtarzającej się.
   
   

   Le llame muchas veces pero no contestó. (Dzwoniłem do niego wiele razy, ale nie odpowiadał.) Al tener 22 años fui a esta discoteca varias veces. (W wieku 22 lat poszedłem do tej dyskoteki kilka razy.)

PYTANIA I PRZECZENIA

Tworzenie pytań w języku hiszpańskim jest stosunkowo łatwe. Pytania tworzy się poprzez postawienie na początku zdania odwróconego pytajnika ¿ następnie postępujemy zgodnie z konstrukcją. Podmiot jest najczęściej pomijany, ponieważ już sam odpowiednio odmieniony czasownik zgodnie z zasadami odmiany danej koniugacji w Preterito Indefinido wskazuje nam adrestata pytania.

Przeczenia tworzymy natomiast za pomocą NO, które stawiamy między podmiotem, a czasownikiem odpowiednio odmieniony. Jeżeli, nie używamy podmiotu to analogicznie NO trafia na początek zdania przed czasownik. Oczywiście na początku zdania moga występować okreslinki czasu np. La semana pasada, anoche, anteayer,.... wtedy NO znajdzie się między tym właśnie określnikiem czasu, a czasownikiem w odpowiedniej formie.

OKREŚLNIKI CZASU

Mówiąc o zastosowaniu czasu Preterito Indefinido wspomniałem, że często stosujemy typowe dla tego czasu określniki są to:

Preterito Perfecto - Przeszły dokonany złożony

Hiszpański czas Preterito Perfecto to czas przeszły dokonany złożony, służący do wyrażania czynności, która odbyła się w okresie czasu jeszcze trwającym lub jej skutki są nadal odczuwalne.

Hoy he visto a José. - Dziś widziłam José.
Este verano hemos estado en Perú. - Tego lata byliśmy w Peru.

KONSTRUKCJA ZDANIA

Podmiot podobnie jak w języku polskim występuje opcjonalnie.
Dopełnienie to tzw. reszta zdania.

Presente de HABER jest to czasownik posiłkowy HABER odmieniany w Presente de Indicativo.
Participio Pasado to imiesłów bierny danego czasownika opisujący akcję, którą chcemy wyrazić w zdaniu w Preterito Perfecto.

Presente de HABER

Participios Pasado

Większość imiesłowów biernych w języku hiszpańskich tworzy się bardzo prosto wedle poniższej zasady:

czyli jeżeli w zależności od końcówki czasownika dokonujemy następującej zamiany:

AR => ADO
ER, IR => IDO

Oprócz regularnie tworzonych Participio Pasado istnieją również nieregularne, poniżej przedstawiamy tabelkę najpopularniejszych, nieregularnych Partcipio Pasado :

ZASTOSOWANIE

Preterito Perfecto (Perfecto Compuesto) używamy w następujących przypadkach:

1. Do wyrażania nieodległej przeszłości, która często powiązana jest z jeszcze trwajacym okresem czasu. Często przy tym stosujemy określniki czasu takie jak: Hoy, Esta mañana, etc.
   
   

   Esta semana no ha salido de casa ninguna vez. (W tym tygodniu nie wyszedł z domu ani razu.) Hoy hemos visto una película muy buena. (Dziś widzieliśmy bardzo dobry film.)

   
   
   
2. Do wyrażania czynności, mającej jakiś związek z chwilą obecną, lub której skutki dotyczą chwili obecnej.
   
   
   

   No has estudiado suficiente y por eso has suspendido el examen. (Nie uczyłeś się wystarczająco dużo i dlatego oblałeś egzamin.) He terminado todo el trabajo pues tengo tempo libre. (Skończyłem całą pracę więc mam wolny czas.)

   
   
3. Do pytania, dowiadywania się i informowania o osobistych doświadczeniach, możemy użyć tutaj określników takich jak: ya, todavia no, nunca, etc.
   

   José nunca ha estado en Polonia. (José nigdy nie był w Polsce.) Todavía no he probado ningún plato español. (Jeszcze nie próbowałem żadnego hiszpańskiego dania.)

   
   

PYTANIA I PRZECZENIA

Tworzenie pytań w języku hiszpańskim jest stosunkowo łatwe. Pytania tworzy się poprzez postawienie na początku zdania odwróconego pytajnika ¿ następnie postępujemy zgodnie z konstrukcją, podmiot jest najczęściej pomijany, ponieważ już sam odpowiednio odmieniony czasownik posiłkowy wskazuje nam adrestata pytania.

Przeczenia tworzymy natomiast za pomocą NO, które stawiamy między podmiotem, a czasownikiem posiłkowym HABER odpowiednio odmieniony. Jeżeli, nie używamy podmiotu to analogicznie NO trafia na początek zdania przed czasownik posiłkowy. Podobna sytuacja ma miejscę w momencie odmiany czasowników zwrotnych w tym czasie.

ODMIANA CZASOWNIKA ZWROTNEGO

Postanowiłem przedstawić tutaj również przykładową odmianę czasownika zwrotnego w Preterito Perfecto ponieważ jest ona inna niż w czasach teraźniejszych. W zasadzie wszystko sprowadza się do tego, że Zaimek Zwrotny ( Pronombres Reflexivos ) odpowiednio odmieniony wędruje przed czasownik posiłkowy HABER( również odpowiednio odmieniony ), natomiast po Presente de HABER znajduje się czasownik właściwy przyjmujący formę Imiesłowu Biernego ( Peterito Pasado ).

OKREŚLNIKI CZASU

Mówiąc o zastosowaniu czasu Preterito Perfecto wspomniałem, że często stosujemy typowe dla tego czasu określniki są to:

Preterito Pluscuamperfecto - Czas zaprzeszły

Hiszpański czas Preterito Pluscuamperfecto to czas zaprzeszły należący do czasów złożonych trybu oznajmującego, służący do wyrażania czynności przeszłych dokonanych. Może on wystąpić zarówno w zdaniu złożonym, jak i pojedynczym.

Ana me confesó que no había terminado ninguna escuela. - Ania wyznała mi, że nie skończyła żadnej szkoły.
Leí lo que me habías escrito. - Przeczytałem to, co mi napisałeś.

KONSTRUKCJA ZDANIA

Podmiot podobnie jak w języku polskim występuje opcjonalnie.
Dopełnienie to tzw. reszta zdania.

Pretérito imperfecto de HABER jest to czasownik posiłkowy HABER odmieniany w Preterito Imperfecto .
Participio Pasado to imiesłów bierny danego czasownika opisujący akcję, którą chcemy wyrazić w zdaniu.

Pretérito imperfecto de HABER

Participios Pasado

Większość imiesłowów biernych w języku hiszpańskich tworzy się bardzo prosto wedle poniższej zasady:

czyli jeżeli w zależności od końcówki czasownika dokonujemy następującej zamiany:

AR => ADO
ER, IR => IDO

Oprócz regularnie tworzonych Participio Pasado istnieją również nieregularne, poniżej przedstawiamy tabelkę najpopularniejszych, nieregularnych Partcipio Pasado :

ZASTOSOWANIE

Preterito Pluscuamperfecto używamy w następujących przypadkach:

1. Do wyrażania czynności zaprzeszłej, gdy mówimy o zdarzeniu mającym miejsce w przeszłości, które wydarzyło się przed inną czynnością mającą miejsce również w przeszłości.
   
   

   Ayer encontré el libro que había perdido. (Wczoraj znalazłem książkę, którą zgubiłem.) El lunes pasado entré en la clase cuando todos ya habían empezdo a escribir el examen. (W poprzedni poniedziałek wszedłem do klasy kiedy wszyscy już zaczęli pisać egzamin.)

   
   
   
2. Również możemy wykorzystać ten czas gdy mówimy o czynności lub wydarzeniu będącym w związku z czasem Preterito Perfecto.
   
   
   

   Esta semana hemos estado en Barcelona. Nunca antes habíamos visto un ciudad tan preciosa. (W tym tygodniu byliśmy w Barcelonie. Nigdy wcześniej nie widzieliśmy tak pięknego miasta.) Hoy he escrito a mi hermano. Le había escrito muchas veces ya, pero nunca me responde. (Dziś napisałam do mojego brata. Pisałam już do niego wiele razy, ale nigdy mi nie odpowiada.)

   
   
3. Czasu Preterito Pluscuamperfecto używa się również z takimi słówkami jak "durante" (for) - przez i "desde" (since) - od w celu wyrażenia czynności trawjącej w przeszłości lub momentu rozpoczęcia czynności w przeszłości.
   
   

   No se había sentido bien desde dos horas. (Nie czuł się dobrze od dwóch godzin.) Habían trabajado durante mucha horas. (Pracowali przez wiele godzin.)

PYTANIA I PRZECZENIA

Tworzenie pytań w języku hiszpańskim jest stosunkowo łatwe. Pytania tworzy się poprzez postawienie na początku zdania odwróconego pytajnika ¿ następnie postępujemy zgodnie z konstrukcją, podmiot jest najczęściej pomijany, ponieważ już sam odpowiednio odmieniony czasownik posiłkowy wskazuje nam adrestata pytania.

Przeczenia tworzymy natomiast za pomocą NO, które stawiamy między podmiot, a czasownikiem posiłkowym HABER odpowiednio odmieniony. Jeżeli, nie używamy podmiotu to analogicznie NO trafia na początek zdania przed czasownik posiłkowy.

ODMIANA CZASOWNIKA ZWROTNEGO

Postanowiłem przedstawić tutaj również przykładową odmianę czasownika zwrotnego w Preterito Imperfecto ponieważ jest ona inna niż w czasach teraźniejszych. W zasadzie wszystko sprowadza się do tego, że Zaimek Zwrotny ( Pronombres Reflexivos ) odpowiednio odmieniony wędruje przed czasownik posiłkowy HABER( również odpowiednio odmieniony ), natomiast po Pretérito imperfecto de HABER znajduje się czasownik właściwy przyjmujący formę Imiesłowu Biernego ( Peterito Pasado ).

Futuro Imperfecto

W języku hiszpańskim czas Futuro Imperfecto, służy do określania czynności przyszłej, odpowiada mu polski czas przyszły dokonany jak i niedokonany. W języku potocznym często zastępowany jest przez konstrukcję ir + a + infinitivo. W Futuro Imperfecto de indicativo nie występują żadne oboczności.

KONSTRUKCJA ZDANIA

Podmiot podobnie jak w języku polskim występuje opcjonalnie.

Czasownik w języku hiszpańskim jak podaliśmy w dziale o częściach mowy może być odmieniany w 3 koniugacjach -ar,-er, -ir. W Futuro Imperfecto musi być on odmieniany zgodnie z zasadami koniugacji obowiązującymi w tym czasie. Na pocieszenie mogę dodać, że w tym czasie występuje ta sama zasada odmiany we wszystkich grupach, oraz że nie występują oboczności. Jedynie w przypadku odmiany niektórych czasowników zmienia się temat czasownika w stosunku do jego formy bezokolicznikowej.

ODMIANA CZASOWNIKÓW W FUTURO IMPERFECTO

Powyżej prezentujemy tabelkę odmiany czasowników wszystkich trzech grup koniugacyjnych -ar, -er, -ir przez osoby. Kolorem zielonym zaznaczono końcówki, które się zmieniają. Łatwo zauważyć, że tematem w przypadku tego czasu jest pełna forma bezokolicznikowa, tzn. odmieniając nie odcinamy końcówek -ar, -er, -ir. Dodatkowo ułatwieniem w nauce może być fakt, że we wszystkich grupach dodajemy takie same końcówki w poszczególnych osobach.

Jak już wspomniałem w czasie tym nie występują oboczności. Jednak jest pewna grupa nieregularnych czasowników, u których zmienia się temat podczas ich odmiany w stosunku do formy bezokolicznikowej. Poniżej prezentujemy przykładowe czasowniki.

ZASTOSOWANIE

Futuro Imperfecto używamy w następujących sytuacjach:

1. Głównie do mówienia o czynnościach przyszłych względem mówienia. Często w zdaniach tego typu wykorzystujemy określniki czasu takie jak: luego, mas tarde, esta noche, etc.
   
   

   Te lo diré mañana. (Powiem Ci to jutro.) Luego explicaremos lo que queremos hacer. (Później wytłumaczymy co chcemy zrobić.)

   
   
   
2. Również do wyrażania niepewność, prawdopodobieństwo, wątpliwość, przypuszczenia wobec faktu obecnego.

PYTANIA I PRZECZENIA

Tworzenie pytań w języku hiszpańskim jest stosunkowo łatwe. Pytania tworzy się poprzez postawienie na początku zdania odwróconego pytajnika ¿ następnie postępujemy zgodnie z konstrukcją, podmiot jest najczęściej pomijany, ponieważ już sam odpowiednio odmieniony czasownik zgodnie z zasadami odmiany w Futuro Imperfecto wskazuje nam na adrestata pytania.

Przeczenia tworzymy natomiast za pomocą NO, które stawiamy między podmiot, a czasownik odpowiednio odmieniony w czasie Futuro Imperfecto. Ze względu na częste pomijanie podmiotu w języku hiszpańskim NO występujące przed czasownikiem bardzo często trafia na początek zdania ( chyba że występują jakieś określniki czasu, lub inne części mowy stojące przed czasownikiem ).

OKREŚLNIKI CZASU

Mówiąc o zastosowaniu czasu Futurp Imperfecto wspomniałem, że często stosujemy typowe dla tego czasu określniki, są to:

Futuro Perfecto - Czas przyszły dokonany złożony

Mañana habrá terminado el proyecto. Jutro będzie miał skończony projekt.
Tendré hijos cuando habré terminado los estudios. Będę miała dzieci jak będę miała skończone studia.

KONSTRUKCJA ZDANIA

Podmiot podobnie jak w języku polskim występuje opcjonalnie.
Dopełnienie to tzw. reszta zdania.

Futuro Imperfecto de HABER jest to czasownik posiłkowy HABER odmieniany w Futuro Imperfecto .
Participio Pasado to imiesłów bierny danego czasownika opisujący akcję, którą chcemy wyrazić w zdaniu w Futuro Imperfecto.

Futuro Imperfecto de HABER

Participios Pasado

Większość imiesłowów biernych w języku hiszpańskich tworzy się bardzo prosto wedle poniższej zasady:

czyli jeżeli w zależności od końcówki czasownika dokonujemy następującej zamiany:

AR => ADO
ER, IR => IDO

Oprócz regularnie tworzonych Participio Pasado istnieją również nieregularne, poniżej przedstawiamy tabelkę najpopularniejszych, nieregularnych Partcipio Pasado :

ZASTOSOWANIE

Futuro Perfecto używamy w następujących przypadkach:

1. Do mówienia o czynności, zdarzeniu w przyszłości, ale takim które będzie zakończone i stanie się czynnością przeszłą w przyszłości. Mówiąc językiem prostszym używamy tego czasu gdy chcemy wyrazić czynność, która zakończy się przed pewnym określonym czasem (punktem) w przyszłości.
   
   
   

   Cuando volverás en casa, yo habré preprado algo para comer. (Kiedy wrócisz do domu, ja już będę miała przygotowane coś do jedzenia.) Al tener 25 años ya habré comprado una casa. (W wieku 25 alt będę miał już kupiony dom.)

   
   
   
2. Futuro Perfecto jest wykorzystywane do tworzenia hipotez w teraźniejszości i przeszłości.
   
   
   

   Es muy tarde. Nuestros hijos ya habrán llegado a Madrid. (Jest bardzo późno. Nasze dzieci pewnie dotarły już do Madrytu.) (Osoba wypowiadająca się myśli, uważa, że dzieci powinny już przybyć do Madrytu, choć nie może być tego pewna. ) Han pasado dos años. Manuel ya sehabía acostumbrado a la vida nueva. (Minęły już dwa lata. Manuel pewnie przyzwyczaił się już do nowego życia.)

   
   
3. Bardzo często używamy powyższego czasu w pytaniach na które nie oczekujemy odpowiedzi (pytania retoryczne) jak również z pytaniami wypowiadanymi w podniesionym tonie.
   

   No tengo fuerzas. ¿Cómo habré termindo de leerlo? (Nie mam siły. Jak skończę to czytać?) Necesito una cacerola muy grande. ¿Dónde lo habrá comprado? (Potrzebuję dużego garnka. Gdzież go kupię?)

   
   

PYTANIA I PRZECZENIA

Tworzenie pytań w języku hiszpańskim jest stosunkowo łatwe. Pytania tworzy się poprzez postawienie na początku zdania odwróconego pytajnika ¿ następnie postępujemy zgodnie z konstrukcją, podmiot jest najczęściej pomijany, ponieważ już sam odpowiednio odmieniony czasownik posiłkowy wskazuje nam adrestata pytania.

Przeczenia tworzymy natomiast za pomocą NO, które stawiamy między podmiotem, a czasownikiem posiłkowym HABER odpowiednio odmieniony. Jeżeli, nie używamy podmiotu to analogicznie NO trafia na początek zdania przed czasownik posiłkowy. Podobna sytuacja ma miejscę w momencie odmiany czasowników zwrotnych w tym czasie.

Adverbio - Przysłówki w języku hiszpańskim

Adverbio to po hiszpańsku "Przysłówek" jest to część mowy, która odpowiada na pytanie JAK? i służy do opisywania czasowników. (Iść (jak?) szybko.)

W przypadku przysłówków podobnie jak w przypadku przymiotników możliwe jest stosowanie kwantyfikatorów, które mają na celu wzmocnić ich znaczenie.
por ejemplo: muy + adjetivo/adverbio = muy rápido/muy rápidamente PRZYSŁÓWKI SPOSOBU

Przysłówki sposobu są to przysłówki pochodzące od przymiotników. Tworzymy je dodając do przymiotnika rodzaju żeńskiego końcówkę -mente.

rapido - rapida - rapidamente
szybki - szybka - szybko

facil - facil - facilmente
łatwy - łatwa - łatwo

Często spotykane są również zwroty przysłówkowe:

Artículo - Rodzajnik w języku hiszpańskim

Ten artykuł jest poświęcony hiszpańskim rodzajnikom ich użycie dla polaków uczących się języka hiszpańskiego może być niekiedy skomplikowane ze względu na fakt iż taka część mowy jak rodzajnik w językach słowiańskich w tym i w języku polskim nie występuje.

O podstawach związanych z Rodzajnikami hiszpańskimi pisaliśmy w artykule poświęconym Rzeczownikom ze względu na współzależność tych dwóch części mowy.

Wyróżniamy następujące rodzaje Rodzajników:
- Articulo Definido (Rodzajnik Określony)
- Articulo Indefinido (Rodzajnik Nieokreślony)
- Articulo Neutro (Rodzajnik Nijaki)

O użyciu Rodzajników Określonych, Nieokreślonych lub braku rodzajnika przed Rzeczownikiem (tzw. rodzajnik zerowy) znajdziesz w artykule o Rzeczownikach.

FORMY ŚCIĄGNIĘTE RODZAJNIKÓW

AL = A + EL
DEL = DE + EL

Czasowniki w języku hiszpańskim

KONIUGACJE CZASOWNIKÓW

W języku hiszpańskim istnieją trzy grupy czasowników, zależnych od ich końcówki: -ar, -er, -ir.

ODMIANA CZASOWNIKÓW REGULARNYCH W CZASACH TERAŹNIEJSZYCH

CZASOWNIKI NIEREGULARNE

W języku hiszpańskim oczywiście oprócz czasowników regularnych istnieją, również czasowniki nieregularne jest ich dosyć dużo, jednak większość ma tak naprawdę pewne zasady odmiany.

Odnośnie tych czasowników istnieje reguła zamiany samogłosek według następującego tematu:

1. o => ue (poder , encontrar , volver , dormir , sonar , costar , recordar)

2. u => ue (jugar)

3. e => ie (querer , cerrar , comenzar , empezar , entender , perder , pensar , regar , merendar)

4. e => i (pedir , servir)

Zamiana następuje we wszystkich osobach oprócz pierwszej i drugiej liczby mnogiej.

por ejemplo:

W przypadku odmiany czasowników częściowo nieregularnych (tzn. takich w których występują oboczności) dobrze jest rozpisać czasownik w formie dwóch kolumn i zaznaczyć tzw. Zasadę buta – to co poza „butem” pozostaje bez zmian literowych np.:

Istnieją również całkowicie nieregularne czasowniki, które po prostu musimy się nauczyć na pamięć. Przykładami takich czasowników są między innymi SER , ESTAR (w jednym z działów na stroniejest ich odmiana) , ale również czasowniki TENER, SABER.

Liczebniki główne

Przedstawimy w tym dziale podstawowe cyfry i liczby do 30, oraz zasady tworzenia dowolnych liczb od 30 w górę....

Numeros - Liczby

Od 1 do 29...

1. uno
2. dos
3. tres
4. cuatro
5. cinco
6. seis
7. siete
8. ocho
9. nueve
10. diez
11. once
12. doce
13. trece
14. catorce
15. quince
16. dieciséis
17. diecisiete
18. dieciocho
19. diecinueve
20. veinte
21. veintiuno
22. veintidós
23. veintitrés
24. veinticuatro
25. veinticinco
26. veintiséis
27. veintisiete
28. veintiocho
29. veintinueve

Liczebniki takie jak uno i veintiuno. a także inne liczebniki zawierajace końcówkę -uno, które występują przed rzeczownikiem rodzaju męskiego skracamy do un.

un minuto - jedna minuta

Natomiast, gdy takie liczebniki występują przed rzeczownikami rodzaju żeńskiego zmieniamy uno na una.

una mesa - jeden stół

Od 30 do 100....

30. treinta
31. treinta y uno
32. treinta y dos
33. treinta y tres
34. treinta y cuatro
35. treinta y cinco
36. treinta y seis
37. treinta y siete
38. treinta y ocho
39. treinta y nueve

40. cuarenta
41. cuarenta y uno
42. cuarenta y dos
...

50. cincuenta
51. cincuenta y uno
52. cincuenta y dos
...

60. sesenta
61. sesenta y uno
62. sesenta y dos
....

70. setenta
71. setenta y uno
72. setenta y dos
...

80. ochenta
81. ochenta y uno
82. ochenta y dos
...

90. noventa
91. noventa y uno
92. noventa y dos
...

100. cien

Od 100 do 1000....

100. cien
101. ciento uno
102. ciento dos
103. ciento tres
...

200. doscientos, -as
300. trescientos, -as
400. cuatrocientos, -as
500. quinientos, -as
600. seiscientos, -as
700. setecientos, -as
800. ochocientos, -as
900. novecientos, -as

Ciento nie ma rodzaju żeńskiego.

Od 1000 do ....

1.000. mil
2.000. dos mil
3.000. tres mil.
4.000. cuatro mil
5.000. cinco mil
6.000. seis mil
7.000. siete mil
8.000. ocho mil
9.000. nueve mil
...

1.000.000. un millón
1.000.000.000. mil millones
1.000.000.000.000. un billion

Liczebniki porządkowe

1. primero, -a
2. segundo, -a
3. tercero, -a
4. cuarto, -a
5. quinto, -a
6. sexto, -a
7. septimo, -a
8. octavo, -a
9. noveno, -a
10. decimo, -a
11. undecimo, -a
12. duodecimo, -a
13. decimotercero, -a
14. decimocuarto, -a
15. decimoquinto, -a
16. decimosexto, - a
17. decimoseptimo, -a
18. decimooctavo, -a
19. decimonoveno, -a
20. vigesimo, -a

Liczebniki porządkowe są formalnie przymiotnikami więc od każdej formy męskiej tworzymy formy żeńskie zamieniając -o na -a.

Participio Pasado - Imiesłów Bierny

czyli jeżeli w zależności od końcówki czasownika dokonujemy następującej zamiany:

AR => ADO
ER, IR => IDO

Oprócz regularnie tworzonych Participio Pasado istnieją również nieregularne, poniżej przedstawiamy tabelkę najpopularniejszych, nieregularnych Partcipio Pasado :

Posesivos - Zaimki dzierżawcze

ADJETIVOS POSESIVOS

Jeżeli rzeczownik, który pojawia sie po zaimku dzierżawczym, jest w liczbie pojedyńczej, używamy następujacych form:

MI - mój, moja, moje
TU - twój, twoja, twoje ( u jest tutaj nieakcentowane jest to różnica w stosunku do Tú z akcentem które oznacza TY )

SU - jego , jej
NUESTRO/-A - nasz , nasze
VUESTRO/-A - wasz , wasze
SU - ich

por ejemplo:

Mi hermano es hijo único - Mój brat ma jest jedynakiem.
Tu hermana es muy guapa - Twoja siostra jest bardzo ładna
Su corazón está roto - Jego/jej serce jest złamane
Nuestra casa es muy grande - Nasz dom jest bardzo duży
Vuestra vida es aburrida - Wasze życie jest nudne
Su canciones son interesantes - Ich piosenki są interesujące

Natomias jeżeli rzeczownik pojawiający się po zaimku dzierżawczym występuje w liczbie mnogiej, formy powyższych zaimków ulegają zmianie poprzez dodanie końcówki -s

MIS , TUS , SUS , NUESTROS/-AS , VUESTROS/-AS , SUS

PRONOMBRES POSESIVOS

Powyżej przedstawione zostały najbardziej podstawowe zaimki dzierżawcze występujące w funkcji przymiotnej, używane w momencie gdy stoją przed rzeczownikami. Oprócz nich występują również zaimki dzierżawcze w funkcji rzeczownej (samodzielnie) lub występujące po rzeczowniku, który określają.

Przymiotniki w języku hiszpańskim

Podobnie jak w przypadku rzeczowników tak i w przypadku przymiotników ( ADJETIVOS ) wyróżniamy rodzaje i tworzymy ich liczby mnogie.

RODZAJE PRZYMIOTNIKÓW HISZPAŃSKICH

Rodzaj męski
- przymiotniki zakończone na -o

tonto - głupi
italiano - włoski
blanco - biały

mejor - lepszy
peor - gorszy
bailarín - roztańczony

Rodzaj żeński
- przymiotniki rodzaju żeńskiego tworzy się przez zamianę końcówki -o na końcówkę -a.

tonta - głupia
italiana - włoska
blanca - biała

- formy żeńskie w niektórych przypadkach tworzy się przez dodanie końcówki -a

trabajadora - pracowita
bailarína - roztańczona

Przymiotniki zakończone natomiast na -a , -e , -í , -ú , -ar , -n , -l , -z mają jednakowe formy w obu rodzajach.

inteligente - inteligentny, inteligentna
fuerte - silny, mocny
débil - słaby
triste - smutny
marroquí - marokijski
fácil - łatwy
veloz - szybki
joven - młody

LICZBA MNOGA

Przymiotniki zakończone samogłoską ( oprócz akcentowanych -í , -ú ) tworzą liczbę mnogą poprzez dodanie końcówki -s.

milagrosa => milagrosas
tonto => tontos

Przymiotniki zakończone na spółgłoskę oraz akcentowane -í , -ú tworzą natomiast liczbę mnogą poprzez dodanie końcówek -es

joven => jovenes
marroquí => marroquíes

UWAGA!!!

Podczas tworzenia zdań przymiotniki określejace rzeczownik powinny być w tym samym rodzaju i liczbie pj:
el perro (es) grande
la perra (es) pequeña
los perros (son) grandes
las perras (son) pequeñas

Rzeczowniki i Rodzajniki w języku hiszpańskim

Rzeczowniki w języku hiszpańskim najczęściej poprzedzane są tzw. rodzajnikami (artículo). Użycie tych rodzajników jest bardzo istotne jeżeli chodzi o sens i znaczenie zdań w języku hiszpańskim. Istnieją oczywiście przypadki w których nie używamy rodzajników. Język hiszpański posiada następujący podział rzeczowników:
1. ze względu na rodzaj:
- męski (masculino)
- żeński (femenino)
2. ze względu na liczbę:
- pojedyncza (singular)
- mnoga (plural)

Jak już pisaliśmy powyżej w celu rozróżniania rodzaju rzeczownika: męskiego i żeńskiego używa się rodzajników.
Poniżej przedstawiamy podstawowe założenia odnośnie rodzaju rzeczowniki w języku hiszpańskim:

• zawsze rzeczowniki osób i zwierząt płci męskiej stosowane są jako rzeczowniki rodzaju męskiego, posiadają one również swoje odpowiedniki płci żeńskiej będące rodzaju żeńskiego
  pj: el hombre , el caballo , el gato , el profesor
  ich żeńskie odpowiedniki: la mujer , la yegua , la gata , la profesora
  
• zazwyczaj rzeczowniki kończące się na -o są rodzaju męskiego
  pj: el cuaderno , el balso , el libro
  wyjątki: la mano , la radio , la foto , la moto , ...
• zazwyczaj rzeczowniki kończące się na -a są rodzaju żeńskiego
  pj: la ventana , la película , la casa
  wyjątki: el problema , el idioma , el tema , el sofa ,....
• rzeczowniki kończące się spółgłoską lub na -e mogą być rodzaju męskiego albo żeńskiego
  la nariz , la lección , el pie , el lápiz , la clase , ....

RODZAJNIKI OKREŚLONE (Articulos Definidos)

Przed rzeczownikami mogą występować nastepujące rodzajniki określone (definidos):

RODZAJNIKI NIEOKREŚLONE (Articulos Indefinidos)

W języku hiszpańskim oprócz rodzajników określonych el, la , los , las występują ich odpowiedniki nieokreślone. Które czasami zwłaszcza w liczbie mnogiej bywają tłumaczone jako "pewien" , "jakiś" przyjmują następujące formy

KIEDY STOSUJEMY RODZAJNIKI OKREŚLONE?

• mówiąc o osobach, rzeczach, które są znane naszym rozmówcą
• mówiąc o osobach, rzeczach określanych za pomocą dodatkowych informacji
• przed rzeczownikami odnoszącymi się do miejsc, rzeczy, osób, które pojawiły się już podczas rozmowy
• mówiąc o konkretnych osobach, rzeczach, zjawiskach (jedynych w swoim rodzaju)
  
• gdy mówimy o godzinie i dacie
• z rzeczownikami odnoszącymi się do części ciała
• przed tytułami naukowymi
• przed tytułami grzecznościowymi
• przed rzeczownikami odnoszącymi się do nazw gór, rzek, itp.
• przed rzeczownikami abstrakcyjnymi gdy nie stosujemy przymiotnika
• przedmiotach które znajdują się w każdym domu
• mówiąc o osobach, rzeczach jedynych w swoim rodzaju

KIEDY STOSUJEMY RODZAJNIKI NIEOKREŚLONE ?

• mówiąc o osobach, rzeczach, które nie są znane naszym rozmówcą
• przed rzeczownikami odnoszącymi się do miejsc, rzeczy, osób, o których mówimy poraz pierwszy podczas rozmowy
• mówiąc o osobach, rzeczach, zjawiskach jednych z wielu tego typu (nie są jedyne w swoim rodzaju)
  
• gdy stosujemy konstrukcję zdaniową z HAY
• dokonując oceny jakiejś osoby, rzeczy za pomocą przymiotnika
• używając rodzajnik nieokreślony w liczbie mnogiej w kontekście "kilka"

KIEDY NIE STOSUJEMY RODZAJNIKÓW ?

• w przypadku rzeczowników poprzedzonych zaimek dzierżawczy, zaimek pytajacy lub zaimkiem wskazującym
• w konstrukcji "NO HAY"
• w konstrukcji "NO TENER"
• gdy pytamy ogólnie czy ktoś coś posiada w ogóle.
• nie używamy rodzajników z rzeczownikami niepoliczalnymi
• w przypadku następującego typu rzeczowników: imona,nazwiska, nazwy miast, krajów

Zaimki osobowe

ZAIMKI OSOBOWE występują w zdaniu w następujących przypadkach:

• jako podmiot, czyli JA , TY , ON/ONA, itd.
• jako dopełnienie bliższe MNIE, CIEBIE, JEGO, itd.
• jako dopełnienie dalsze MNIE, TOBIE, JEMU, itd.
• mogą być poprzedone odpowiednimi przyimkami,

Zaimki osobowe pełniące funkcję podmiotu to:

Zaimki osobowe pełniące funkcję dopełnienia bliższego to:

Zaimki osobowe pełniące funkcję dopełnienia dalszego to:

Zaimki osobowe mogą być również poprzedzone w zdaniu przyimkiem. Wtedy przyjmują one poniższe formy:

preparar para mi - przygotować dla mnie

UWAGA!

Szczególny przypadek stanowi konstrukcja z przyimkiem CON, gdyż w zdaniu zaimki 1 i 2 os. l. poj., czyli mí i ti łączą się z nim tworząc formy:
conmigo
contigo

Ale zaimki él/ella/ellos/ellas tworzą formę consigo z przyimkiem CON tylko i wyłącznie wtedy kiedy zaimek osobowy jest zbieżny z podmiotem w zdaniu, czyli:

Él no quiere llevar a su hermano consigo. - On nie chce zabrać z sobą swojego brata.

ale:

No quiero hablar con él. - Nie chcę z nim rozmawiać.

Zaimki wskazujące

Jak widzimy w języku hiszpańskim istnieją 3 rodzaje zaimków wskazujących. Zaimki wskazujące este,esta,estos,estas określają osoby, przedmioty znajdujace się blisko osoby mówiącej. Odnoszą się także do momentu rozmowy

Este coche es muy comodo - Ten samochód jest bardzo wygodny (np. samochód którym teraz jedziemy )

UWAGA!! Kiedy przed rzeczownikiem pojawia się zaimek wskazujacy nie używamy rodzajników

Este gato es blanco y ese perro es negro.

En ese momento sono el telefon.

W języku polskim występuja tylko dwa rodzaje zaimków wskazujacych dlatego ese tłumaczymy w zależności od kontekstu jako "ten" , "tamten" .

Zaimki wskazujące aquel , aquella , aquellos , aquellas odnoszą się do osób i przymiotników które znajdują się daleko zarówno od osoby mówiącej, jak i od rozmówcy. Czasowo odnosza się do odległej przyszłości albo przeszłości.

Aquel dia estaba enfermo - Tamtego dnia byłem chory.

Zaimki wskazujące moga występować również osobno, wtedy jednak należy zaznaczyć nad samogłoską sylaby akcentowanej akcent graficzny.

Español de pe a pa. Hiszpański od A do Z dla początkujących. Część 1 - Anna Wawrykowicz

Español de pe a pa. Hiszpański od A do Z dla początkujących. Część 1

Autor: Anna Wawrykowicz
Data wydania: 01.01.2006
Język publikacji: polski
Liczba stron: 192 + 80 (ćwiczenia)
Wydawca: Europa
ISBN: 83-7407-145-1

Najnowszy, nowoczesny podręcznik do nauki języka hiszpańskiego, niezastąpiony w samodzielnej pracy i nauce. Podręcznik zawiera atrakcyjne ilustracje oraz wiele ciekawych wiadomości na temat historii i kutury hiszpańskiej. Liczne ćwiczenia zawarte w zeszycie ćwiczeń pomagają utrwalić poznawany materiał. Naukę języka wspomagają nagrania w formacie mp3 dialogów, tekstów i piosenek oraz słowniczek i klucz do ćwiczeń.
Podręcznik ten dopuszczony jest do użytku szkolnego przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania i wpisany do wykazu podręczników szkolnych przeznaczonych do kształcenia ogólnego do nauczania języka hiszpańskiego (w zakresie podstawowym) na poziomie liceum ogólnokształcącego, liceum profilowanego i technikum. Numer dopuszczenia: 94/03.

Darmowy Fragment

Kup już teraz!

Nauka Słówek Hiszpańskich - Książka Paweł Sygnowski

Dane Personalne

Treść rozmówek pochodzi ze "Słownika hiszpańsko-polskiego i polsko-hiszpańskiego z rozmówkami" (25 tys. haseł), autor Bronisław Jakubowski. Wydawnictwo Harald G

Godziny - nauka słówek i zwrotów

Kiedy chcemy zapytać która jest godzina mówimy zwykle:

¿QUE HORA ES? - KTÓRA JEST GODZINA?

Mówiąc o pełnych godzinach odpowiadamy.

Son las dos. - Jest druga.

Son las once. - Jest jesdenasta.

UWAGA!
Mówiąc o wszystkich godzinach oprócz godziny pierwszej mówimy Son las + numeros cardinales, jednak gdy mówimy o godzinie pierwszej stosujemy zamiast Son las konstrukcję w 3 os. l.p. a nie mnogiej czyli:

Es la una. - Jest pierwsza.

EN PUNTO - PUNKT

Por ejemplo:

Son las cuarto en punto. - Jest punkt czwarta.

Kiedy jest niepełna godzina używamy następujących sformułowań:

Y - i
Menos - za

Son las(Es la) + numeros cardinales(I) + Y + numeros cardinales (II)
Jest + ilośc minut + po + godzina.

Son las(Es la) + numeros cardinales(I) + MENOS + numeros cardinales (II)
Jest za + ilość minut + godzina.

numeros cardinales(I)- oznacza pełną godzinę
numeros cardinales (II) - oznacza ilość minut po lub przed godziną określoną przez numeros cardinales (I)

Por ejemplo:

Son las dos y cinco - Jest pięć po drugiej lub inaczej Jest druga i pięć minut. (2:05)
Son las nueve menos veinticinco - Jest za dwadzieścia pięć dziewiąta. (8:35)

Warto również pamiętać, że jeżeli liczba minut nie jest "okrągła" czyli nie jest to 5,10,20,25 to zwykle dodajemy minutos.

Son las nueve menos veintitres minutos. - Jest za dwadzieścia trzy dziewiąta. (8:47)

Zamiast mówić 30 minutos ( 30 min.) możemy powiedzieć medio hora (pół godziny).

Son las dos y media. - Jest wpół do trzeciej.
Son las cinco y media. - Jest wpół do szóstej.

Zamiast mówić 15 minutos ( 15min. ) możemy powiedzieć cuarto (kwadrans).

Son las tres y cuarto. - Jest kwadrans po trzeciej.

W Hiszpanii do określania godzin najczęściej stosujemy liczebniki z przediału od 1 do 12. Dlatego najczęściej na 16:00 mówimy czwarta, na 22:00 dziesiąta, itd. Często dodajemy dodatkowe wyrażenia by dookreślić godzinę:

de la madrugada - w nocy ( od 1:00 do 5:00 )
de la mañana - rano ( od 5:00 do 12:00 )
de la tarde - po południu ( od 12:00 do 20:00 )
de la noche - wieczorem ( od 20:00 do 1:00)

Son las dos de la madrugada. - Jest druga w nocy.
Son las dos de la tarde. - Jest druga po południu.

Nocleg - nauka hiszpańskich zwrotów

Treść rozmówek pochodzi ze "Słownika hiszpańsko-polskiego i polsko-hiszpańskiego z rozmówkami" (25 tys. haseł), autor Bronisław Jakubowski. Wydawnictwo Harald G

Podróżowanie - nauka słówek i zwrotów